Công Cụ Đo pH Nước Và Cách Hiệu Chuẩn Đúng
Đo pH nước không khó, nhưng muốn đo đúng cần hiểu pH là gì, dùng công cụ nào phù hợp và hiệu chuẩn bút đo đúng cách.
pH nước là gì?
pH là chỉ số cho biết nước hoặc dung dịch đang thiên về acid, trung tính hay bazơ/kiềm.
pH < 7 acid
pH = 7 trung tính
pH > 7 bazơ / kiềm
Lưu ý: bazơ là khái niệm hóa học rộng hơn. Kiềm thường dùng cho môi trường bazơ trong nước hoặc các bazơ tan trong nước.
Bút đo pH không chỉ dùng để đo “nước kiềm”. Nó dùng để xác định mẫu nước đang ở vùng acid, trung tính hay bazơ/kiềm.
Vì sao cần đo pH nước?
Đo pH giúp kiểm tra nhanh đặc tính acid – bazơ của nước, đặc biệt hữu ích khi:
Tuy nhiên, pH không đủ để kết luận nước tốt hay xấu toàn diện. Muốn đánh giá nước đầy đủ hơn cần xem thêm TDS/EC, ORP, Hydrogen H2, clo dư, vi sinh, kim loại nặng và chất lượng nguồn nước đầu vào.
Các công cụ đo pH phổ biến
1. Giấy thử pH
Giấy thử pH dùng bằng cách nhúng vào nước rồi so màu.
Ưu điểm là rẻ, dễ dùng, không cần pin. Nhược điểm là độ chính xác thấp, phụ thuộc mắt nhìn màu, không phù hợp nếu cần đo nghiêm túc hoặc demo chuyên nghiệp.
Phù hợp: kiểm tra nhanh, tham khảo sơ bộ.
2. Dung dịch test pH nhỏ giọt
Cách dùng là nhỏ dung dịch test vào mẫu nước rồi so màu.
Ưu điểm là dễ dùng, giá vừa phải. Nhược điểm là vẫn phải so màu, khó đọc chính xác.
Phù hợp: hồ cá, bể bơi, kiểm tra nước cơ bản.
3. Bút đo pH điện tử
Đây là lựa chọn nên dùng nếu cần đo thường xuyên, cần số liệu rõ ràng và muốn demo chuyên nghiệp.
Nếu dùng để tư vấn khách hàng hoặc kiểm tra nước nghiêm túc, nên dùng bút đo pH điện tử có thương hiệu.
Ưu điểm của bút đo pH điện tử
- Hiển thị kết quả bằng số
- Đo nhanh
- Dễ dùng
- Có thể hiệu chuẩn lại
- Phù hợp đo nước lọc, nước máy, nước RO, nước ion kiềm
Nhược điểm cần lưu ý
- Cần hiệu chuẩn định kỳ
- Cần bảo quản điện cực đúng cách
- Cần mua dung dịch chuẩn
- Điện cực dùng lâu có thể phải thay
Nên chọn bút đo pH loại nào?
Một bút đo pH tốt nên có các điểm sau:
Gợi ý bút pH thẳng đầu nên dùng
1. Adwa AD12
Lựa chọn ưu tiên. Dáng thẳng, màn hình rõ, đo pH và nhiệt độ, hiệu chuẩn tự động 1–2 điểm, có bù nhiệt, đầu dò thay được. Phù hợp đo nước và demo cho khách hàng.
2. Adwa AD11
Phương án thay thế nếu hết AD12. Dáng giống AD12, dễ nhìn, đầu dò thay được. Khác chính là AD11 hiển thị 0.1 pH, còn AD12 hiển thị 0.01 pH.
3. Hanna HI98108 pHep+
Dáng thẳng, đẹp hơn nhiều mẫu Hanna đầu dài. Màn hình rõ, thương hiệu tốt, phù hợp nếu muốn dùng Hanna nhưng vẫn cần ngoại hình gọn.
4. HM Digital PH-200
Dáng thẳng, dễ nhìn, thương hiệu quen trong ngành nước. Chỉ nên mua nếu giá hợp lý, vì nếu giá gần hoặc cao hơn AD12 thì AD12 vẫn đáng hơn.
5. Milwaukee pH51
Giá thực dụng, chống nước, đầu dò thay được. Phù hợp nếu muốn tiết kiệm, nhưng ngoại hình và màn hình không đẹp bằng Adwa.
Nếu cần chọn nhanh:
Adwa AD12 > Adwa AD11 > Hanna HI98108 > HM Digital PH-200 > Milwaukee pH51
Dung dịch hiệu chuẩn pH cần có
Muốn đo pH chuẩn, bắt buộc phải có dung dịch hiệu chuẩn.
Nên chuẩn bị:
Lưu ý: đo nước ion kiềm mà không có chuẩn pH 10.01 thì kết quả ở vùng kiềm có thể chưa tối ưu.
Cách hiệu chuẩn bút đo pH đúng
Bước 1: Chuẩn bị
Cần có:
- Bút đo pH
- Dung dịch chuẩn pH 7.01
- Dung dịch chuẩn pH 4.01
- Dung dịch chuẩn pH 10.01 nếu thường đo nước kiềm
- Nước sạch hoặc nước RO để rửa đầu đo
- Cốc sạch
- Dung dịch bảo quản điện cực
Không nên nhúng bút trực tiếp vào chai dung dịch chuẩn lớn. Hãy rót một ít ra cốc riêng để tránh làm bẩn cả chai.
Bước 2: Rửa đầu đo
Rửa nhẹ đầu điện cực bằng nước sạch hoặc nước RO.
Vẩy nhẹ nước thừa.
Không chà mạnh đầu điện cực bằng giấy hoặc khăn.
Bước 3: Hiệu chuẩn pH 7.01
Nhúng đầu đo vào dung dịch pH 7.01.
Chờ số ổn định.
Bấm nút CAL hoặc làm theo hướng dẫn của từng máy.
Với máy có hiệu chuẩn tự động, máy sẽ tự nhận dung dịch chuẩn và lưu điểm hiệu chuẩn.
Bước 4: Hiệu chuẩn điểm thứ hai
Sau khi hiệu chuẩn pH 7.01, rửa lại đầu đo.
Sau đó chọn:
- pH 4.01 nếu thường đo nước trung tính hoặc thiên acid
- pH 10.01 nếu thường đo nước bazơ/kiềm, nước ion kiềm
Nhúng đầu đo vào dung dịch chuẩn, chờ số ổn định rồi lưu hiệu chuẩn.
Bước 5: Kiểm tra lại
Sau khi hiệu chuẩn xong, có thể nhúng lại vào dung dịch pH 7.01 để kiểm tra.
Nếu máy đọc gần 7.01, hiệu chuẩn ổn.
Nếu lệch nhiều, cần kiểm tra lại dung dịch chuẩn, đầu dò hoặc tiến hành hiệu chuẩn lại.
Bước 6: Bảo quản sau khi đo
Sau khi đo xong:
- Rửa nhẹ đầu đo
- Vẩy bớt nước
- Nhỏ dung dịch bảo quản vào nắp
- Đóng nắp đúng cách
Không nên để đầu điện cực pH bị khô lâu ngày.
Không nên ngâm điện cực pH lâu trong nước RO hoặc nước cất.
Bao lâu nên hiệu chuẩn một lần?
Những lỗi thường gặp
1. Không hiệu chuẩn nhưng vẫn tin số đo
Bút pH không hiệu chuẩn định kỳ có thể bị lệch. Số hiện trên màn hình nhìn có vẻ chính xác, nhưng thực tế chưa chắc đúng.
2. Nhầm độ phân giải với độ chính xác
Máy hiện 0.01 pH không có nghĩa là sai số chỉ 0.01 pH. Cần xem cả sai số công bố và độ ổn định khi đo.
3. Để đầu dò bị khô
Đây là lỗi rất hay gặp. Điện cực pH bị khô lâu có thể đo chậm, đo lệch hoặc hỏng.
4. Dùng nước RO hoặc nước cất để bảo quản điện cực
Không nên bảo quản đầu dò pH lâu trong nước RO hoặc nước cất. Nên dùng dung dịch bảo quản điện cực chuyên dụng.
5. Chỉ nhìn pH rồi kết luận nước tốt
pH chỉ cho biết nước thiên acid, trung tính hay bazơ/kiềm. Không nên chỉ dựa vào pH để kết luận nước an toàn hay tốt cho sức khỏe.
Gợi ý bộ đo nước cơ bản
Nếu muốn kiểm tra nước bài bản hơn, nên có:
1. Bút pH riêng
Gợi ý: Adwa AD12 hoặc Adwa AD11.
2. Bút TDS/EC riêng
Gợi ý: Adwa AD31 hoặc HM Digital COM-100.
3. Bút ORP/Hydrogen H2
Gợi ý: Kedida CT-8025 nếu muốn đo chung ORP và Hydrogen trong một bút.
4. Dung dịch chuẩn
Bao gồm pH 4.01, pH 7.01, pH 10.01, EC 1413 µS/cm và dung dịch bảo quản điện cực.
Kết luận
Đo pH nước không khó, nhưng muốn đo đúng phải có bút đo phù hợp, dung dịch chuẩn và quy trình hiệu chuẩn đúng.
Cách hiểu ngắn gọn:
pH < 7: acid
pH = 7: trung tính
pH > 7: bazơ/kiềm
Nếu cần bút đo pH để kiểm tra nước và demo cho khách hàng, nên ưu tiên dòng thẳng đầu, màn hình rõ, hiệu chuẩn tự động và đầu dò thay được.
Lựa chọn thực tế nhất:
Adwa AD12 nếu còn hàng.
Nếu hết AD12, có thể chọn Adwa AD11 hoặc Hanna HI98108.
Điều quan trọng nhất: máy đo tốt mà không hiệu chuẩn thì kết quả vẫn có thể sai. Vì vậy, mua bút pH luôn phải mua kèm dung dịch chuẩn và dung dịch bảo quản điện cực.
